‘Tranh cãi’ lúa tái sinh ở Quảng Bình

Vụ hè thu năm nay, một số địa phương ở huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) đã triển khai gieo cấy chứ không để làm lúa tái sinh như trước…

Lúa vụ HT ở Xuân Bồ đạt năng suất 55 tạ/ha. Ảnh: N.Tâm.

Hơn 10 năm nay, huyện Lệ Thủy (Quảng Bình) đã duy trì sản xuất vụ lúa đông xuân (ĐX) và vụ lúa tái sinh, diện tích lúa hè thu (HT) rất ít. Việc này đã gây ra sự “tranh cãi” lớn trong sản xuất ở vùng quê lúa này.

Ông Trần Văn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Xuân Bồ (HTX Xuân Bồ), xã Xuân Thủy (Lệ Thủy) cho hay: “Năm nay, HTX bỏ lúa tái sinh để gieo cấy lúa HT trên cánh đồng hơn 10 ha”.

Thói quen làm lúa tái sinh

Ông Vũ Văn Thế (xã Lộc Thủy, Lệ Thủy) cho biết, khi gặt xong vụ ĐX thì bảo quản gốc rạ, tiết nước đầy đủ và bón thêm đợt phân đạm là coi như xong.

Từ khi gốc rạ đâm chồi, đẻ nhánh, trổ bông tới khi lúa chín trong thời gian khoảng 45 ngày. Bà con thu hoạch về, có hạt thóc chắc ăn trong nhà, khỏi lo lắng. Gạo của vụ lúa tái sinh ăn ngon hơn, bán được giá hơn nên có sức hút lớn.

“Tính toán cụ thể thì làm lúa tái sinh khỏe công, lợi nhuận cho chủ ruộng cao hơn nhiều làm lúa HT. Chính vì vậy, bà con theo nhau làm lúa tái sinh và bỏ lúa HT”, ông Thế nói.

Huyện Lệ Thủy là địa phương đứng đầu tỉnh về diện tích lúa tái sinh. Theo cách tính toán đơn giản như trên, cứ qua hàng năm, diện tích lúa HT thu hẹp lại và diện tích lúa tái sinh lại lấn sang. Năm nào cũng vậy, cứ vào triển khai vụ ĐX là cấp ủy, chính quyền địa phương từ cấp huyện đến xã, thôn triển khai luôn diện tích HT. Số liệu, diện tích vụ HT của các xã đã được huyện bổ xuống. Xã nào không đạt kế hoạch gieo cấy thì lãnh đạo xã đó bị kỷ luật như chơi.

Quyết liệt là thế, nhưng vụ HT vẫn cứ èo uột, diện tích cứ eo dần. Cũng đã có cán bộ để dân làm lúa tái sinh quá lớn mà bị phê bình, kỷ luật. Cũng đã có lúc, huyện ra “nghị quyết” gia đình đảng viên không làm lúa HT mà để lúa tái sinh là kỷ luật. Đến lúc không thể “ép” nông dân thì Lệ Thủy chấp nhận cho lúa tái sinh…thắng thế.

Bây giờ, diện tích vụ ĐX của Lệ Thủy hàng năm vào khoảng 10.160 ha. Vụ HT có 9.600 ha, trong đó lúa tái sinh chiếm đến 8.500 ha. Nhiều xã vùng giữa như Xuân Thủy, Liên Thủy, Lộc Thủy, An Thủy, Phong Thủy, thị trấn Kiến Giang… gần như toàn bộ diện tích đều dành cho vụ lúa tái sinh.

Sẽ thay đổi tư duy

Vụ ĐX năm nay kết thúc, các xã Lộc Thủy, Xuân Thủy mạnh dạn đưa một số diện tích vào làm lúa HT. Tại xã Xuân Thủy, HTX Xuân Bồ triển khai vụ HT trên diện tích 10 ha, HTX Hoàng Giang gần 3 ha. “Chúng tôi đã gặt hết diện tích này. Năng suất đạt khoảng 50 tạ/ha”, ông Trần Văn Dũng, GĐ HTX Xuân Bồ cho hay.

Tại trụ sở của HTX Xuân Bồ đã có cuộc “hội thảo” nhỏ về hiệu quả của lúa tái sinh và lúa HT. Ông Vũ Thanh Hải, Giám đốc HTX An Xá (xã Lộc Thủy), nơi có diện tích lúa tái sinh lớn và thường đạt năng suất cao nhất huyện cho hay, năng suất lúa tái sinh đạt đến 30 tạ/ha. Người nông dân chi phí các khoản bao gồm phân bón (đạm, kali…), các khoản dịch vụ (thủy lợi, bảo vệ, gặt…) khoảng 8 tạ/ha (giá thóc được tính 6 triệu đồng/tấn, thành tiền 4,8 triệu đồng. Phần lãi được tính 22 tạ/ha, thành tiền 13,2 triệu đồng/ha.

Nông dân Xuân Bồ hồ hởi thu hoạch vụ HT với lãi lớn do lúa được giá. Ảnh: N. Tâm.

Với vụ lúa HT, ông Dũng cũng cho con số chi phí cụ thể về giống, vật tư phân bón, các khoản dịch vụ…hết khoảng 25 tạ/ha, thành tiền khoảng 15 triệu đồng/ha. “Phần lãi cho nông dân được tính 25 tạ/ha, thành tiền khoảng 15 triệu đồng/ha”, ông Dũng nói như báo cáo.